KİTAP OKUMAK
Kitap Okuma ve Araştırma Alışkanlığı Kazandırmak (3)

b. Sürekli Okuma: Tam bir eser (meselâ bir piyes), yahut bir yazardan seçilmiş aynı cinsten parçalar (meselâ hikayeler, şiirler), yahut da başka başka yazarlardan seçilmiş yakın türlerde geniş parçalar üzerinde yapılan okumadır.
c. Güdümlü Okuma : Okumaya geçilmezden önce, öğretmen bunun anlaşılmasını kolaylaştıracak gerekli bilgileri verir. Ancak bu bilgiler, dikkati eserin özel yönlerine ve ayrıntılarına çekecek özellikte olmamalıdır. Öğretmenin en önemli görevi, öğrencileri yazarın görüş noktasına getirmektir. Okuma sırasında da önemli noktalarda durup incelemeler yaptırmak mümkündür. Her bölümün sonunda, eserin anlamıyla, değerleriyle ilgili sorular sorularak, yazarın maksadını öğrencilerin kavrayıp kavramadıkları kontrol edilmelidir.
d. Serbest Okuma: Bu okuma, bir eseri bütünüyle anlamaya alıştırma, okuma zevki verme bakımından önemlidir.
e. Bölümler Hâlinde Okuma: Okunan metinde anlatılmak istenenin anlaşılmasını sağlayacak bir okumadır. (FİRENGİZ, 1988)

OKUMA EĞİTİMİNİ ENGELLEYEN FAKTÖRLER:



1. Okuma engellerinin başında, okuma hızını iyi ayarlayamamak gelmektedir. Bu durum daha çok öğrencilerin bulundukları sınıf ve yaş seviyelerine göre sesli ve sessiz okumada ulaşmaları gereken okuma hızının gerisinde kalmasıyla ilgilidir.

Özellikle ilköğretimin son sınıfları ile, lise son sınıf öğrencilerinin sınavlara hazırlanmalarında, hızlı okuma ve anlama teknikleri kazanmaları gerekmektedir. Okuma hızını ayarlayamayan öğrencilerin, sınavlarda büyük kayıplar yaşadığı bilinen bil gerçektir.

Yapılan araştırmalara göre; normal okumada dakikada 250 kelime, serbest okumada 400-500 kelimelik okuma hızı (sessiz okuma şeklinde) normal sayılmaktadır. Okuma hızına bağlı kelime sayısı, henüz sınıf seviyelerine göre tespit edilmemiş olmakla beraber, ilköğretimin ikinci kademesinden itibaren lise son sınıfa kadar, dakikada 200 kelimeden başlayarak gittikçe artan bir hızla 600 kelimeye kadar öğrencileri tırmandırmaya çalışmak gerekir. Bunun için, öğrencileri serbest okuma tipindeki çalışmalara sevk edici tedbirler alınmalıdır. Bu konuda, onların yaş ve seviyelerine uygun, okuma zevkini geliştirici eserleri okumaya yönlendirmelerinde büyük yarar vardır. Ayrıca gazetelerdeki ilgi çekici haber ve yazılar üzerinde de elden geldiğince hızlı okuma çalışmaları yaptırılmalıdır.

2. Önceden gelen bir alışkanlıkla, kimileri sessiz okuma çalışması sırasında mırıldanmaktadır. Bu durum, okuma anlamanın önündeki en büyük engellerden biridir. Aynı zamanda gözle sessiz okumayı engelleyici, okuma hızını azaltıcı bir kusurdur. Hangi seviyede olursa olsun yapılacak şey, öğrenciye bu kusuru bıraktırmak olmalıdır. Bunun için, sınıf içi sessiz okuma çalışmaları sırasında öğrencilere ağızlarını kapalı tutmaları ısrarla tembih edilmelidir.
Mırıldanmaya sebep olan biyolojik rahatsızlıklar olabilir. Bu durum tespit edildiğinde, tedavi yoluna gidilmelidir. Bunun dışında okurken mırıldanan öğrenciler ikaz edilmeli, mırıldanmanın zararına inandırılmalıdır.

3. Okuma esnasında çeşitli vücut hareketleri de, okuma anlama yeterliliğini önemli derecede azaltmaktadır. Öğrencilerin bu kusurları bırakmaları için onları kırmayacak şekilde ikaz etmek gerekmektedir.

4. Satır üzerinde göz sıçramalarının dengesiz olması da okuma eğitimi önündeki en önemli engellerdendir. Normalde gözün bir defada satır üzerindeki sıçraması üç veya dördü geçmemelidir. Aksi taktirde okuma hızı yavaşlar. Bunun için, gözlerin okuma sayfasına olan mesafesine dikkat edilmeli, bu mesafe 30-40 cm olarak ayarlanmalıdır. Gözlerini sayfaya çok yaklaştıran öğrenciler ikaz edilmelidir.
Bu hususta sıçrama sayısını azaltmak için sayfa, ortasından dikey bir çizgiyle ikiye ayrılır ve gözler bu çizgiden ayrılmadan okuma çalışması yapılmadır. Bu, zamanla bir alışkanlık hâline gelecek ve okuma hızı gözlerin sıçrayışlarındaki azalmadan dolayı artma gösterecektir.

5. Kimi öğrenciler, kelimeleri iyi algılayamadığı veya kelime gruplarını tam olarak kavrayamadıkları için, okumada sık sık geriye kaymaktadırlar.Bu durum okuma hızının gelişmesini engellenmiş olur. Bu kusuru gidermesi için, öncelikle kelime hazinesini geliştirmek gerekmektedir.

6. Doğuştan gelen bazı biyolojik kusurlar, hem telâffuz hatalarına sebep olmakta, hem de okuma hızını engelleyebilmektedir. Bunun için çocuğun ailesi ile işbirliği yapılarak gerekirse bir uzmana muayene ettirilmesi ve tıbbî müdahâlenin yapılması gerekmektedir. Ayrıca iradeli bir çalışma ile düzelme gösterebilecek olanlar için de öğrencinin yaptığı hataların anında doğrusu belirtilerek düzeltmesi istenilmelidir. Ancak, bu müdahâle, öğrenciyi kırmamalı, okuma şevkini azaltmamalıdır.

İkinci önemli sebep öğrencinin herhangi bir mahâllî ağzın etkisi altında kalmış olmasıdır. Bu hususta çok sabırlı hoş görülü fakat zamanla ağır ağır düzeltici bir rol takibedilmesi gerekmektedir. Öğretmenin en önemli görevi, öğrencilerin konuşma ve okumalarını kültür dilimizin vurgulama ve tonlamasına uygun bir hâle getirmek olup zamanla gerçekleştirilebileceği unutulmamalıdır.

Üçüncü sebep okunan metnin kelime hazinesinde öğrencinin seviyesinin çok üstünde ona yabancı kelime bulunması hâlidir. Bunun için, metnin birkaç defa anlamlı ve doğru bir şekilde öğretmen tarafından okunması ve ardından da koro hâlinde okunulması gerekmektedir. Ayrıca, imlâ ve özel telâffuz çalışmaları da oldukça faydalı olmaktadır.

Bir diğer anlamlı ve doğru okuyamama sebebi de konuyu anlayamamak ve noktalama işaretlerinin okumadaki rollerini gerekli dikkati göstermemektir. Geçici olarak hemen her öğrencide görülen bu kusurların giderilmesinde, noktalama işaretlerinin fonksiyonlarının öğrencilere kavratılması ve okunan metnin anlaşılma ve kavranılması çalışmalarının yapılması gerekmektedir.


Devamı ...>>>