Yapım Kuşağı Formları


Tasarım Önerisi Geliştirme

Yapım resmi :

Öğrenciler ön tasarımlarını
gerçekleştirmeye yönelik yaptıkları
araştırma sonuçlarını dikkate alarak
tasarımlarının yapım resimlerini
çizerler. Çizilen tasarım önerileri
listelenen tasarım özelliklerine uygun
olur.

Öğrenciler geliştirdikleri önerileri en
özgün, rekabet edebilir, üretilebilir,
farkındalık yaratan ve çevreye duyarlı
özellikte çizer. Tasarım önerilerinin
yapım resmini iki veya üç boyutlu ya da
açınım olarak çizebilirler.

Öğrenciler ilk düşüncelerine göre
tasarımlarının taşıdığı farklılıkları ve
neleri değiştirip geliştirdiklerini yapım
resminde belirtirler.

Çizim üzerinde tasarımın yapımıyla ilgili
tüm ayrıntılar yer alır. Birleştirme
yerleri, üst yüzey işlemleri, boyutları,
rengi, gereci, yöntem ve teknikleri vb.
belirtirler.

Öğrenciler tasarımlarının çiziminde
bilgisayarda çizim amaçlı yazılım
programlarından yararlanabilirler.




























 

 

 

Adı ve Soyadı Sınıf / Numarası Etkinlik Adı Tarih

Yapım Resminin Tanımı ve Önemi

Bir parçanın üretilmesi (imal edilmesi) için gerekli bilgileri kapsayan teknik resme yapım resmi denir.

Yapım Resminin Tanımı ve Önemi


Bir parçanın üretilmesi (imal edilmesi) için gerekli bilgileri kapsayan teknik resme yapım resmi denir.
Makineler veya imal edilecek her çeşit endüstriyel ürünler, birden fazla parçanın bir araya getirilmesiyle meydana gelir. Bu parçaların her birinin şekli, ölçüleri, gereci ve görevi farklıdır. Dolayısıyla her parçanın üretilebilmesi için yapım resminin çizilmesi gerekir. Parçanın bu resmi, bir bütün oluşturduğu makineye veya endüstriyel ürünlere ait diğer parçalarla olan ilişkisi dikkate alınmadan çizilmelidir.

Makineler veya endüstriyel ürünler, standart olan ve standart olmayan parçalardan meydana gelmiştir. Standart olan makine parçaları veya diğer endüstriyel çeşitli çizelgelerden (TS, DIN vb.) seçilerek hazır olarak alınırlar. Bundan dolayı standart parçaların yapım resimlerini çizmeye gerek yoktur. Standart olmayan makine parçalarının üretilebilmesi için mutlaka yapım resimlerinin çizilmesi gerekir.

Yapım resimleri çizgilerle, sembollerle, işaretlerle ve bunlara yüklenen anlamlarla ve bir objenin, ürünün veya makina parçasının resminin ifade edecek şekilde çizilmesi ile yapım resmi haline gelmektedirler.

Yapım Resminde Olması Gereken Özellikler
Yapım resminde; görünüşlerin, kesitlerin, ölçülerin, yüzey kalitelerinin, toleransların, ek açıklamaların, yazı alanının (antedin) ve bilgilerin eksiksiz olarak
belirtilmesi gerekir.

Aşağıdaki yapım resmi, belirtilen bu özelliklerin örneklemektedir.



Perspektif Resmin Tanımı ve Önemi

Türk Dil Kurumu tarafından yayınlanan Okul Sözlüğünde perspektifin genel tanımı, “Nesneleri bir yüzey üzerine görüldükleri gibi çizme sanatı” olarak verilmiştir.

Teknik anlamı ise, cisimlerin gözümüzün gördüğü şekle benzer özelliklerdeki üç boyutlu (hacimsel) anlatımını bir görünüşle (izdüşümle) ifade eden resimdir.

Perspektif resimler, genellikle teknik resim bilgisine sahip olmayanlar için tanıtım amaçlı kataloglarda (özellikle mobilya ve mimari ürün için) çizilir. Ayrıca teknik resim derslerinde, makine parçalarını canlandırma ve resim okuma becerilerinin kazanılmasında da kullanılır.

Genel perpektif çeşitleri


İzometrik Perspektif
Cismin iki kenarı yatay ile 30° lik açı yapacak şekilde ve 3 boyutu da gerçek boyutlarında çizilen resme İzometrik Perspektif denir.



Dimetrik Perspektif
Dimetrik Perspektifte açılar 7° ve 42° boyutlar ise 1:1:1/2 oranında alınır.



Trimetrik Perspektif
Perspektif eksenlerinin resim düzlemiyle yaptığı açılar değişik ölçülerde ve perspektif eksenleri üzerindeki kenarların kısalma oranları birbirinden farklı ise, meydana gelen resme Trimetrik Perspektif denir. Trimetrik Perspektif çizim zorluğu bakımından çok az kullanılır.




Teknoloji ve Tasarım Dersinde öğrenciler olarak Teknolojini iletişim dili olan yapım resimleri konusunda, yeterli eğitim almadan belirtilen özelliklerde çizimler yapmanızı beklemiyoruz. Bu alan ilgili Mesleki ve Teknik Okullarda okullarında, her bölümün/mesleğin kendine özgü özellikleri olan Teknik Resim, Yapım Resmi, İnşaat Resmi, Elektrik ve Elektronik alanının devre ve tesisat vb. çizimleri olarak birkaç yıl devam eden bir ders konusudur. Ancak bizler yine de Yapım Kuşağında çeşitli tasarımlarımızı ifade edecek, üretmeden önce olası hataları görebilmek ve belirli düzeyde üretim amaçlı ölçülendirme ve gerekli bilgileri taşıyan resimler çizebilmeliyiz. Bu konuda ders öğretmenlerimizin açıklama ve yardımları sizlere yol gösterecektir.

Teknik Resimde Ölçülendirme

Ölçülendirmenin Gereği ve Önemi Resim levhasında bir parçanın görünüşleri çizildikten sonra ölçülendirilmeye geçilir. Ölçülendirme teknik resim çizimlerinin önemli bir aşamasıdır. Ölçülendirilmemiş bir teknik resim hiçbir zaman düşünülemez. Ölçülendirme yaparken üretim yönteminin, yapım sırasında izlenecek işlem sırasının ve ölçü ve kontrol aletleri ile her türlü koşulda ölçme, kontrol edebilme olanaklarının dikkate alınması gerekir. İşi üretecek olan işçi gerekli ölçüleri resim üzerinde ilk bakışta bulabilmeli. Diğer ölçüler yardımı ile hesaplamalar yapmamalı. Olmayanları bulmak veya resim üzerinden ölçüler alarak boyut saptamak gibi bir olumsuzluğa düşmemelidir. Bunun için de ölçüler eksiksiz olarak verilmelidir. Zorunluluk olmadıkça görünüşler üzerinde bir ölçü bir defadan fazla kullanılmamalıdır. Gereğinden fazla ve hatalı ölçü koymak hem resmi çirkinleştirir hem de resmi okuyup algılamada karışıklıklara yol açar.

Ölçülendirme Kuralları

? Ölçülendirme, üretimde izlenecek işlem sıralarına uygun olarak yapılmalı.
? Ölçüler, markalamayı ve kullanılacak ölçü aletleri ile yapılacak kontrolü zorlaştırmayacak şekilde verilmeli. ? Bir ölçü görünüşler üzerinde bir defadan fazla kullanılmamalı; kullanılan ölçü en uygun görünüşe verilmeli.
? Kararsızlığa düşürecek veya bir hesaplama yapma durumunda bırakacak şekilde, eksik ölçü verilmemeli.
? Ölçüler gerçek büyüklükteki görünüşlere ve tam boylu kenarlara verilmeli.
? Zorunlu olmadıkça kesik çizgilerle çizilen kenarlar ölçülendirilmemeli.
? Resim üzerindeki ölçü rakamları ve yazılar aynı büyüklükte ve yönleri alt ve sağ yandan okunacak şekilde olmalı.
? Ölçü rakamları, dar ve geniş yerlere göre farklı büyüklüklerde değil, görünüşlerin her birinde aynı büyüklükte olmalıdır.

Ölçülendirme Elemanları

Ölçülendirme elemanları olarak ölçü sınır çizgileri, ölçü çizgileri, ölçü okları ve ölçü rakamları kullanılır.

Ölçü çizgileri ve ölçü sınır çizgileri sürekli ince çizgidir. Resim kenarı ile ilk ölçü çizgisi arası 8-12 mm, iki ölçü çizgisi arası 6-8 mm. kadardır. 7-8 mm’ den küçük olan ölçüler için oklar bağlama (sınır) çizgilerinin dışında olur. Gerekirse ölçü rakamı da dışa ve genel olarak da sağ tarafa yazılır. Ölçü oklarının boyutları b/a = 1/3 oranındadır. Rakam ve yazı yükseklikleri genel olarak h =2.5-3.5 mm. olabilir.

Ölçü Sınır Çizgisi

Sürekli ince çizgi olup çizgi kalınlığı 0,25 mm’ dir. Ölçülendirilecek elemana dik veya gerektiğinde eğik, ancak birbirine paralel olarak çizilmelidir (Şekil 1.1).



Ölçü Çizgisi

Sürekli ince çizgi olup çizgi kalınlığı 0,25 mm’ dir. Uçları oklarla sınırlandırılır. Ok uçları, ölçü sınır çizgilerine temas etmeli, görünüşten yaklaşık 7-10’ mm uzakta bulunmalıdır. (Şekil 1.2).



Ölçü Oku

Ok başları, ölçü çizgilerini sınırlar, ölçünün nereden nereye verildiğini gösterir. Ölçü oklarının büyüklükleri, çizilen resimlerin büyüklüklerine göre değişir. Ölçü oklarının önce çevresi çizilir, içi karalanarak doldurulur (Şekil1.3).



Ölçü Rakamları

Ölçü rakamlarının düzgün ve okunaklı yazılması çok önemlidir. Ölçü rakamları, ölçü çizgisinin tam ortasına ve 1 mm üst tarafına yazılır. Sac ve lamalarda kalınlık ölçülerini göstermek için ikinci bir görünüşe gerek yoktur. Böyle parçaların ön görünüşlerinde şekilde görüldüğü gibi kalınlık (t = 4) yazılarak kalınlık
ölçüsü belirtilir. Ölçü rakamları, görünüşün karşısından ya da sağından bakılarak okunacak şekilde yazılmalıdır (Şekil 1.4).




Ölçülerin Resim Üzerindeki Dağılışı

Ölçülendirmenin hatasız ve sağlıklı olarak yapılması, devamlı olarak yapılan alıştırmalarla sağlanır. Ölçülerin resim üzerindeki dağılışlarında aşağıdaki noktalara dikkat edilmesi gerekir.
? Ölçüler parçanın biçimini en iyi belirten görünüşüne verilmeli. İki görünüşle ilgili ise ölçü bu araya verilmelidir.
? Ölçüler genel olarak görünüşlerin dışına verilmeli. Okuma kolaylığı ve sadeliği sağlamak için bazen iç kısımlara da verilebilir.
? Bağlama çizgileri ile eksen çizgileri iki görünüşü birleştirmemelidir. Görünüşler arasına verilecek ölçülerin bağlama çizgileri bir görünüşle bağlantılı olmalıdır.
? Ölçü çizgileri birbirini kesmemelidir. Bunun için de önce küçük, sonra büyük ölçüler dışa doğru yayılmalıdır.
? Kendiliğinden oluşan boyutlara ölçü verilmemelidir.
? Parçanın görünüşlerini oluşturan ana çizgiler hiçbir zaman ölçü çizgisi olarak kullanılmamalıdır.
? Ana çizgilerin oluşturduğu köşeler arasına yani köşeden köşeye ölçü çizgisi çizilmemelidir.
? Parça üzerinde birden fazla bulunan aynı biçimdeki şekillerin, örneğin aynı çaplı deliklerin, yalnız birisi üzerine ölçü verilmelidir.
? Dairelere verilen çap ölçüleri üzerine Ø işareti konmaz.? işareti prizmaların kare olmayan yüzeylerdeki ölçüleri üzerine konur ve bu yüzeylerin ayrıca köşegenleri de çizilir. Köşegenler ince sürekli çizgilerle çizilmelidir.

Teknik resimde görünüşleri çizilen parçalar, genel olarak geometrik cisimlerden prizmaların, silindirlerin, konik ve küresel cisimlerin bileşiminden meydana gelmektedir. Parçaların ölçülendirilmesi yapılırken bu durum dikkate alınır. Parçalar üzerindeki bu geometrik şekillerin boyut ve biçimlerinin birbirleriyle olan bağlantılarını gösteren ölçüler, ana kenarlara veya eksenlere göre verilir. Buna göre de ölçüleri boyut ve konum (yer) ölçüleri olarak ikiye ayırmak mümkündür.

Cisimlerin genişlik, yükseklik ve derinliklerini belirtmede kullanılan ölçülere boyut ölçüleri denir. Cisimleri oluşturan geometrik şekillerin birbirleriyle olan bağlantılarını ve yerlerini belirtmede kullanılan ölçülere de konum ölçüleri denir. Konum ölçüleri, parçaların görevleri, işlem sıraları, markalanması dikkate alınarak verilen ölçülerdir.

Resimlerde Gereksiz Ölçü Vermekten Kaçınmanın Önemi

Yukarıda da gereğinden fazla ölçü vermenin hatalı olacağı, bu durumun resmi çirkinleştirmekle kalmayacağı, resmi okuyup algılamada da karışıklıklara yol açacağı vurgulanmıştır. Eksik ölçü vermenin olumsuzlukları da aynı derecede önemlidir. Resim ne kadar güzel ve doğru çizilmiş olursa olsun, eksik ölçülendirme yapılacak olursa o resimden anlam çıkarmak mümkün olmaz.

Ölçekler

Tanımı ve Önemi

Ölçek: Teknik resmi çizilen parçaların resim üzerindeki çizim ölçüsünün, o parçanın gerçek ölçüsüne oranına denir.
Kısaca; Ölçek = Çizim Ölçüsü / Gerçek Ölçü 1:1 şeklinde yazılır.
Teknik resimde kullanılan resim kâğıt ölçüleri standarttır. Standart ölçülerdeki kağıtlara çizilebilecek büyüklükteki parçalar, gerçek ölçülerinde yani 1:1 oranında resimleri çizilir.
Bazı parçaların boyutları resim kâğıtlarına sığmayacak kadar büyüktür. Böyle parçaların resimleri, belirli oranlarda küçültülerek çizilir.
Bazı parçaların boyutları da çok küçüktür. Gerçek ölçüleriyle yapılan çizim çok zor ve anlaşılmaz olur. Ayrıca resim üzerine konan ölçüler ve diğer bilgiler için yer kalmaz. Bu tür parçaların resimleri de belirli oranlarda büyültülerek çizilir.

Ölçek Çeşitleri

Gerçek Büyüklük Ölçeği


Parçaların üzerinden alınan ölçülere göre çizilen ölçek çeşididir. Ölçek = 1:1 şeklinde ifade edilir.

Küçültme Ölçeği

Büyük parçaların küçültülerek çizildiği ölçek çeşididir. Ölçek = 1:2,5 - 1:5 - 1:10 - 1:20 - 1:50 - 1:100,1:200 - 1:500 - 1:1000 - 1:10000 veya 1/2 - 1/5 - 1/10 - 1/20 - 1/50 - 1/100 - 1/200 - 1/500 - 1/1000 şeklinde ifade edilir.

Büyütme Ölçeği

Küçük parçaların büyütülerek çizildiği ölçek çeşididir. Ölçek = 2:1 - 5:1 - 10:1 - 20:1 - 50:1 şeklinde ifade edilir.


Şekil 2.1: Bir parçanın değişik ölçeklere göre çizilmesi

Ölçeklerle İlgili Genel Kurallar


Ölçeklerin kullanılması, seçilmesi ve yazılmasında aşağıdaki kurallara dikkat edilmelidir:
? Çizilen resmin ölçeği, antet içerisinde kendisine ayrılan bölüme kolayca görülüp okunabilecek büyüklükte ve ölçek kelimesi ile birlikte yazılmalıdır.



? Ayrıntılı olarak çizilen resimlerde esas ölçekten başka ölçekler kullanılması durumunda diğer ölçekler, antetteki esas ölçeğin altına daha küçük olarak yazılır. Ayrıca ait olduğu görünüşler de belirtilir.



? Büyütme ölçekleri ile çizilen resimlerde gerekli görülmesi halinde resmin yan tarafına parçanın gerçek ölçülerdeki resmi çizilmeli ve ölçülendirilme altına 1:1 ölçeği yazılmalıdır.
? Parça resimleri ister büyütme ölçeğine göre isterse küçültme ölçeğine göre çizilsin, her iki durumda da çizilen resimlerin üzerine yazılan ölçüler, parçanın gerçek büyüklüğünü gösteren ölçülerdir.
? Kullanılan ölçek ne olursa olsun açıların çiziminde gerçek ölçüler kullanılır.
? Bazı özel parçaların çiziminde, TS 88 'e göre belirlenen standart ölçek değerlerinin dışında ölçekler de kullanılabilir.
? Bazen parçaların belirli noktalarının daha iyi açıklanması için detay görünüşleri çizilir. Bu durumda detay görünüşün yanına ölçeği yazılır.
? Seçilen ölçek her zaman, parçaya ait bilgilerin kolay ve açık olmasını sağlayacak büyüklükte olmalıdır.
? Büyütme ve küçültme ölçekleri ile yapılan çizimlerde ölçek cetvelinin kullanılması tavsiye edilir.

Çizgi Çeşitleri

Tanımı


Teknik resimde, cisimlerin ifade edilmeleri çizgilerle olmaktadır. Şekillerin kağıt üzerindeki anlatımı çizgi çeşitleriyle meydana gelir. Çizgiler teknik resmin alfabesidir denilebilir. Bunu için resim çizen veya resmi okuyan teknik elemanların çizgi çeşitlerini ve özelliklerini çok iyi bilmeleri gerekir. Doğru, eğri şeklinde, kesik veya sürekli herhangi bir şekildeki başlangıç noktasını bir bitiş (son) noktasıyla birleştiren ve uzunluğu, çizgi genişliğinin yarısından fazla olan bir geometrik şekil elemanıdır. Uzunluğu çizgi genişliğinin yarısına eşit veya daha küçük olan çizgi bir nokta olarak adlandırılır.

Çizgi Çeşitleri

Teknik resimde kullanılan çizgilerin bütününü kapsayan çizgi çeşitleri Şekil 1.39’ da görülmektedir. TS 88-20 ISO 128-20/ŞUBAT 2000’ de yayınlanan standartta teknik resim çizgilerinin özellikleri açıklanmıştır. Bu standardın amacı, teknik resimlerin düzenlenmesinde çizgi bakımından birliği sağlamaktadır.
Bu standart, şema çizimleri, planlar veya haritalar gibi teknik resimlerdeki çizgilerin çizilmesine dair genel kuralların yanı sıra tanıtımları ve şekil düzenlemesi ile çizgi tiplerine ait esasları kapsar.



Kaynak .... :
Teknoloji ve Tasarım Dersi Programı
http://cygm.meb.gov.tr/modulerprogramlar/kursprogramlari/makine_tek/moduller/kroki_perspektif_ve_yapim_resmi.pdf
http://cygm.meb.gov.tr/modulerprogramlar/kursprogramlari/motorlu_araclar/moduller/olculendirmeveperspektif.pdf
http://cygm.meb.gov.tr/modulerprogramlar/kursprogramlari/makine_tek/moduller/geometrik_cizimler.pdf
http://www.simdibul.net/perspektif-cesitleri-perspektif-resimler-t5608.0.html;new